تــــــوله:  در اصطلاح دارویی دانه خبازی ( ماماپیر) خوانده میشود ودر فضای بسیار وسیعی در دشتها میروید. برگ و ساقه آن را پخته با ماست میخورند و دانه آنرا که مصرف طبی دارد به بازار فروش عرضه میکنند.

 لـــجکی : برگ آن حالت شکنندگی دارد و شیره از آن بیرون می آید , خارهای زیادی دارد, گل های آن سفیدرنگ است .میوه آن در آغاز به شکل بادام بزرگی است که تقریبا به شکل استوانه و بتدریج پست آن ترک برداشته و میوه درونی آن نمودار میشود , میوه طعم گس و شیرین دارد و دانه های درونی آن تلخ است .

 ترشک:  برگ های دراز پهنی دارد که برای پختن نوعی آش از آن استفاده میکنند.

 اونـــد ول : دارای ساقه های کلفت شبیه نی و گره هایی در طول ساقه دارد, بیشتر در مناطق سردسیر میروید. پوست ساقه را می کنند و مغز شیرین آن را می خورند.

 بــــســر: برگ های پهن به شکل تره ولی بلند و پهن دارد که آن را پخته و با غذا می خورند , که خیلی تند است .

مــلمـــلیاس : برگهای پهن و لزج دارد که آن را پخته و بصورت غذای مخصوصی می خورند .

تـــربه گا : نوعی علف پهن است که خوراک دام میباشد و به آن ( ترب گاو ) گویند.

انــــدشت : بوته آن به بلندی نیم متر میرسد , مانند برگ تره ولی پهن و تند است و هرکس آن را بخورد فورا اشکش سرازیر میشود , میگویند برای رماتیسم مفید است .

مــــوسـیــر: از خانواده پیاز است . برگهای آن مورد استفاده ندارد ولی ریشه آنرا که غده های کروی است و موسیر نامیده میشود و با ماست مخلوط کرده و میخورند و موسیر باید مدتی در آب بماند و پخته شود تا شیرین و نرم گردد.

کـــــرفس ( کلوس ): بوی خوب و معطر بصورت برگ ها و غنچه های ظریف در میان برف بیرون می آید, ساقه های آن را قطعه قطعه کرده پس از شیرین کردن وپختن بهمراه موسیر در ماست می ریزند و به نام ماست و موسیرمصرف میکنند .

کـــــنـــگر : دارای بوته هایی است که در وسط آن غنچه هایی شبیه به ساقه زردرنگ و خاردار می روید . همین جوانه ها را می چینند و در ماست میریزند و میخورند.

ریـــوا س: به شکل تره است و برگ های سبز و پهنی دارد . برای خوردن بکار میرود.

گــــون: از ریشه آن کتیرا میگیرند , به تعداد زیاد بصورت بوته های خاردار در کوه ها میروید.

گلهای معروف این منطقه :

لاله ( تشی) : گلهای لاله این منطقه با رنگهای قرمز , سفید و آبی تقریبا همه دشت ها را پوشش داده اند , بیشتر این گلها چهار برگ هستند.

گل نرگس : در بیشتر نقاط میروید و عطر خوشی دارد .

گل بابونه ( باوینه ) :این بوته دارای گلهایی است که در وسط آن مانند مخمل زرد است و گلبرگهای اطراف آن مخمل سفید رنگ میباشد .

گل تاج ریزی : بوته ای است که دارای گلهایی به رنگ سفید و میوه آن بشکل انگور های ریز است به اندازه دانه انار و طعم آن گس میباشد . درون میوه خود دانه های ریزی دارد , بلندی این بوته به دو متر هم میرسد که بصورت بوته گرد و چتری میباشد.

اسپند ( دینشک ) : بوته آن دارای گل های سفید رنگی است که به دانه های گردی شبیه نخودهای چندقلو تبدیل میشودو همین دانه ها پس از خشکاندن روی آتش میریزند و از بوی آن استفاده میکنند. از دانه های آن با نخ و سوزن تزئیناتی به شکلهای مختلف درست میکنند و گل های رنگی از پارچه ور اطراف و وسط آن نصب میکنند ( استفاده از دانه های اسپند از سنت های دیرین بختیاریهاست که ریشه آریایی دارد ) .

گـــنـــد ول : برگ های مثلث شکلی دارد که به شکل بوته است و ساقه و برگ آن را میپزند و با ماست میخورند.

قــارچ : در مناطق سرسیر می روید و به مصرف غذایی برای دفع کرم معده مفید است .

کــــو ما : بوته ای است که ساقه آن به مصرف خوراکی می رسد , برگ تلخی دارد که پس از پختن مزه آن شیرین میشود .

اونــد ول : از خانواده پیاز است که تندی آن بیش از حد تصور میباشد که معمولا آن را پخته و در ماست میریزند.

درختان معروف این منطقه :

 بــــلـــوط : برگ های پهن شبیه برگ چنار دارد , قد آن به پنج متر میرسد , شاخه های آن فراهم و به شکل نارون چتری میباشد. میوه این درخت بلوط میباشد که دارای پوستی ضخیم و زرد رنگ است و در زیر پوست لایه دیگری دارد که نازکتر است به نام جفت , در دباغی پوست حیوانات از آن استفاده میکنند و حالت شل و وارفتگی پوست را برطرف میکند و به آن استحکام میبخشد. مغز بلوط را بصورت آرد در می آورند و از آن نوعی نان درست میکنند که به "کلگ" معروف است .

چــــنــار:  به تعداد زیادی در جنگل ها, که برگ های مثلث دارد و بلندی آن گاهی به 10 متر هم میرسد.  

ســـیــــستــه : این درخت خارهای زیادی دارد . میوه آن همان زالزالک است اما که محلی ها به آن سیسته گویند , هر میوه آن چندین هسته دارد و مزه آن ترش و شیرین است .

کــــنـــار : درخت پرخاری است که میوه آن شبیه به زالزالک است ولی دارای هسته نسبتادرشتی با پوست نازک و زرد یا عنابی رنگ , مزه آن حالت گس مانند دارد.

بــــــن : درختی است که بلندی آن به 4 تا 6متر میرسد ,میوه اش دارای پوسته محکمی است که باید با چکش یا سنگ شکسته شود, مغزش قابل خوردن است , بن بصورت خوشه ای میوه میدهد.

کــلخونگ : شبیه درخت بن و دارای میوه ای شبیه خوشه انگور است که بصورت دانه های ریز در انبوه چندتایی میباشد. دارای پوسته نرم و لایه ای بر روی پوست است که بصورت قشر پوستی در آمده و به همین صورت قابل خوردن است وبسادگی در دهان جویده میشود.

بـــادام کوهی : بلندی آن 4 متر است , میوه اش ریز که پوسته آن به آسانی دردهان شکسته میشود . عموما هنگامیکه از درخت میچینند تلخ است , پس آن را در بشکه های بزرگ ویا دله های نفتی میریزند و پر از آب میکنند و هفت روز نگه میدارند تا شیرین شود.

انـــجـیـرکوهی : به تعداد زیادی در جنگل های حاشیه رودخانه و کوههای اطراف دهدز , دوپلان و شلیل وجود دارد.

مــــلا ل : درگرمسیر بختیاری رشد میکند. پوست چوبش به رنگ قرمز و عنابی است . در بعضی چوبهای این درخت که برای استفادهدرصنایع دستی بکار میبرند شکل حیوانات دیده میشود ( این درخت بینهایت حساس است و میگویند هرنوع حیوانی که از نزدیک آن عبور کند عکس آن در درخت ثبت میشود ) در چوبهای چپق و عصا این عکسها بخوبی دیده میشود.

کـــــی کـــم : از چوبش برای ساخت عصا , چپق و جعبه های ظریف استفاده میشود.

مــهــــلـــب : دانه های ریز آن شبیه بادام ریز است . 

نقل از :http://www.cloob.com